عیب یابی تلویزیون و خرابی‌های رایج

تلویزیون مهم‌ترین وسیله سرگرمی خانواده و عضو جدا نشدنی خانه‌ها است. تلویزیون علاوه‌بر پرکردن اوقات بیکاری و استراحت، اعضای خانه را دور هم جمع می‌کند. شاید به همین دلیل خرابی تلویزیون بیش از خرابی دیگر لوازم خانه باعث استرس و ایجاد ناخوشایندی می‌شود.
تلویزیون یکی از حساس‌ترین لوازم الکترونیکی خانه است. صفحه‌ی تلویزیون (پنل) با کوچکترین ضربه می‌شکند. حتی در حین تمیز کردن و گردگیری نیز ممکن است به پنل آسیب برسد و تصویر خراب شود. بردهای تلویزیون نسبت به نوسانات برق بسیار حساس هستند. همچنین اتصال تلویزیون با کابل نامناسب به دستگاه‌هایی مانند کنسول بازی، گیرنده‌ی دیجیتال، سیستم صوتی و … نیز میتواند عامل خرابی‌ها باشد.
در این نوشته، سعی می‌کنیم ایرادات معمول تلویزیون‌ها را بررسی کنیم تا شما نیز توان عیب‌یابی ایرادات تلویزیون را داشته‌باشید. 

فهرست مطالب

تلویزیون‌ها مستقل از شرکت سازنده‌ی آنها دارای ساختار و بردهای مشابهی هستند. لذا این مطالب برای عیب‌یابی و تعمیر تلویزیون‌های سونی، سامسونگ، ال‌جی و … صدق می‌کند.

در صورتی که تلویزیون شما یکی از ایرادات زیر را دارد و با راه‌حل‌های ابتدایی ذکر شده مشکل رفع نشد، حتما از متخصصین برای تعمیر دستگاه خود استفاده کنید. باز کردن دستگاه توسط افراد ناآشنا، ممکن است صدمات بیشتری به دستگاه وارد کند.

همین الان تماس بگیرید!

مشاوره و اعلام هزینه‌ی تعمیر تلویزیون تنها با یک کلیک!

آشنایی اولیه با بردهای تلویزیون

در ابتدا نیاز است که اندکی با اجزای تلویزیون آشنا شویم. توضیح اجزای مختلف تلویزیون در نوشته‌های دیگر با تفصیل بیشتر بیان شده‌است. در اینجا به چند بخش مهم اشاره می‌کنیم.

برد مین: برد اصلی تلویزیون که ورودی‌های تلویزیون روی آن قرار دارند. این برد وظیفه‌ی تحلیل سیگنال‌های ورودی و تولید صدا و تصویر را بر عهده دارد. عملکرد اجزای دیگر تلویزیون را برد مین تنظیم می‌کند.

برد پاور: این برد که با نام برد تغذیه نیز شناخته می‌شود، برق شهری را به ولتاژ قابل استفاده برای دیگر بردها تبدیل می‌کند.

پنل: تصویر نهایتا روی پنل تلویزیون نقش می‌بندد. پنل از دو شیشه‌ی بسیار نازک درست شده و بسیار شکننده است. اتصالات پنل نیز در برابر آب و رطوبت بسیار ضعیف هستند.

برد تیکان: برد رابط بین برد مین و پنل است. تصویر در برد مین تولید می‌شود و توسط برد تیکان روی پنل قرار می‌گیرد.

بکلایت تلویزیون: چراغ‌های پشت پنل که نور تلویزیون را تامین می‌کنند. این چراغ‌ها که عمر محدودی دارند، با توجه به میزان استفاده و شدت روشنایی، می‌توانند بعد از ۲ سال نیاز به تعویض داشته باشند.

‌کجاها ایراد از تلویزیون نیست؟!

در ابتدا لازم است از ایراداتی که به تلویزیون ربطی ندارد شروع کنیم! بسیار شده پس از صحبت کارشناسان مرکز تعمیرات تی‌وی‌کمک با تماس‌‌گیرندگان و عیب‌یابی از پشت تلفن، مشخص می‌شود ایراد از تلویزیون نبوده‌است!

بسیاری از ایرادات تلویزیون مربوط به تنظیمات آن است. بنابراین اولین قدم در عیب یابی تلویزیون بازگردانی تلویزیون به تنظیمات کارخانه است. همچنین خوب است تلویزیون را برای چند دقیقه از برق بکشید. در موارد بسیاری ایراد تلویزیون با انجام این کار دو رفع می‌شود.

تلویزیون یک کانال را نمی‌گیرد

این نوع از ایرادات معمولا به مشکل آنتن برمی‌گردد. در صورتی که تلویزیون به جز چند کانال، باقی شبکه‌ها را دریافت می‌کند، ایراد از آنتن یا سیم آن است. آنتن تلویزیون را عوض کنید یا تلویزیون را با آنتن همسایه تست کنید. اگر ایراد همچنان پابرجا بود، احتمالا ایراد در فرم‌ور (firmware) یا تیونر برد مین است.
ما در این موارد به مراجعین پیشنهاد می‌کنیم به جای تعمیر تلویزیون، با صرف هزینه‌ی کمتر و خرید یک دستگاه گیرنده‌ی دیجیتال مشکل را حل کنند.
ایرادات مشابه، مانند حذف شدن یک شبکه یا به هم ریختگی کانال‌ها نیز خبر از خرابی تلویزیون نمی‌دهد.

تلویزیون به سینما خانگی وصل نمی‌شود

این نوع ایرادات نیز به دستگاه خارجی مربوط است. اگر ورودی HDMI یا DVI یا غیره تنها با یک دستگاه مشکل دارند و با دیگر دستگاه‌ها کار می‌کنند، ایراد از تلویزیون نیست. در این موارد یا کابل نامرغوب است، یا دستگاه مبدا خراب است و یا تنظیمات تلویزیون و دستگاه مبدا همخوانی ندارد (این مورد در دستگاه‌های قدیمی‌تر پیش می‌آید).

کنترل تلویزیون کار نمی‌کند

این ایراد نیز در غالب موارد حاکی از خرابی کنترل است. باتری‌های کنترل را عوض کنید و با دوربین موبایل از عملکرد صحیح فرستنده‌ی کنترل مطمئن شوید.
کنترل اکثر شرکت‌ها (مانند سونی، سامسونگ، ال‌جی و …) با تمام مدل‌های آن برند کار می‌کند. پس می‌توانید کنترل همسایه‌تان را قرض بگیرید و عملکرد تلویزیون را بسنجید. (البته همه‌ی برندها این قابلیت را ندارند، مثلا کنترل‌های ایکس‌ویژن چندین استاندارد مختلف دارند و ممکن بعضی کنترل‌ها با بعضی تلویزیون‌ها کار نکنند!)
برای اطمینان و در مرحله‌ی آخر، طلق جلوی فرستنده‌ی کنترل و گیرنده‌ی تلویزیون را نیز تمیز کنید.

رنگ تصاویر خراب است

این نوع ایرادات معمولا به تنظیمات تلویزیون و کیفیت محتوای در حال پخش مربوط است.
اگر رنگ‌ها بی‌روح و مات هستند، تنظیمات تصویر را تغییر دهید. معمولا تلویزیون‌ها تنظیمات از پیش تعیین شده دارند. مودهای (mode) مختلف را امتحان کنید. همچنین می‌توانید با تغییر تنظیمات کنتراست و saturation رنگ‌ها را زنده‌تر کنید.
• اگر تصویر تلویزیون تاریک است، تنظیمات روشنایی (brightness) را تغییر دهید.
• اگر تن رنگ‌ها درست نیست، تنظیمات color temperature و white balance را تغییر دهید.

یادتان باشد تنظیمات تلویزیون برای استفاده‌ی کاربران طراحی شده‌اند، و با تغییر این تنظیمات تلویزیون آسیب نمی‌بیند! امتحان کنید و اگر مشکل حل نشد یا خوشتان نیامد، می‌توانید تنظیمات را برگردانید.

عیب یابی تلویزیون

کارکرد اکثر تلویزیون‌ها مستقل از مدل، فناوری و شرکت سازنده آن، شبیه به هم است. به همین دلیل خرابی‌های آنها نیز شبیه به هم است. فرقی نمی‌کند تلویزیون شما ال جی باشد یا سامسونگ یا سونی؛ احتمالا مطالب زیر برای شما مفید خواهد بود!

تلویزیون کلاً روشن نمی‌شود

اگر هیچ چراغی از تلویزیون روشن نمی‌شود، و هیچ صدایی نمی‌آید، قبل از هرکاری از اتصال تلویزیون به برق مطمئن شوید. اگر می‌توانید با فاز متر پریز برق یا سیم‌سیار را چک کنید.
معمولا این مشکل مربوط به مدار تغذیه‌ی تلویزیون (برد پاور) است. در مواردی هم خرابی برد مین تلویزیون باعث این رفتار می‌شود.
نوسان برق، مهم ترین عامل خرابی بردها است. خرابی مدار میتواند در اثر خازن ناسالم، سوختن فیوز برد و یا سوختن آی سی های برد ایجاد شده باشد. بعضا می‌توانید با گوش دادن به پشت تلویزیون متصل به برق، صدای نشتی خازن را از مدار تغذیه بشونید.
برای تعمیر در ابتدا نیاز است خروجی‌های ولتاژ برد پاور (PSU) بررسی شوند. با اندازه گیری ولتاژ المان‌های مدار، میتوان قطعات آسیب‌دیده را پیدا و تعویض کرد. برد مین (Main Board) و تی‌کان (T-Con) هم باید چک شوند. احتمال دارد نوسان برق به قطعات این برد‌ها نیز آسیب رسانده باشد.
استفاده از محافظ برق بهترین کار برای پیشگیری از این دست خرابی‌ها است.

چراغ پاور تلویزیون چشمک می‌زند و تلویزیون صدا و تصویر ندارد

قبل از هر کاری تمام اتصالات تلویزیون را قطع کنید. تلویزیون را از برق بکشید و صبر کنید تا خنک شود.
بسته به برند تلویزیون، مدل آن و رنگ چراغ و الگوی روشن و خاموش شدن آن، معنی پیام و منبع ایراد متفاوت است. در تلویزیون‌های سونی، الگوی چشمک می‌تواند اطلاعات نسبتا خوبی از قطعه‌ی خراب بدهد.

این ایراد بیشتر در تلویزیون‌های سونی دیده می‌شود و تعمیر آن باید توسط کارشناسان خبره انجام شود.

تلویزیون خود به خود خاموش می‌شود

در این ایراد معمولا تلویزیون پس از مدتی روشن ماندن، خود به خود خاموش می‌شود. همچنین ممکن است قبل از خاموش شدن مدتی تصویر ثابت شود؛ و یا خاموش شود و دوباره روشن شود.
درصد کمی از این دست مسائل ناشی از مشکل در تنظیمات تلویزیون (علی‌الخصوص تنظیمات تایمر) است. در صورت امکان، ابتدا تنظیمات تلویزیون را به حالت اولیه (تنظیمات کارخانه) بازگردانید.
معمولا منبع این ایراد از یکی از دو برد پاور یا مین است. در برد تغذیه معمولا خرابی خازن‌ها، و در برد مین خرابی آی‌سی (معمولا پردازنده اصلی) یا ایراد اتصالات آن (خرابی BGA) عامل خاموش شدن تلویزیون است.
استفاده ی طولانی مدت از تلویزیون، کارکرد زیاد دستگاه، نگه‌داری در دمای بالا و رطوبت زیاد، استفاده از قطعات کم کیفیت توسط سازنده و نوسان برق، همگی می‌توانند از عوامل خرابی باشند.

در صورتی که ایراد از اتصالات BGA برد باشد، نیاز است دستگاه ریبال (reball) شود. این تعمیر بسیار پیشرفته است و نیازمند دستگاه مخصوص است. این دست تعمیرات در کارگاه تخصصی تی‌وی‌کمک تنها بوسیله‌ی به‌روزترین تجهیزات توسط مجرب‌ترین تعمیرکاران انجام می‌شود.

ورودی‌های تلویزیون کار نمی‌کند

کار نکردن پورت HDMI تلویزیون یا عدم اتصال فلش USB به تلویزیون از مصادیق این خرابی است.
اگر ایراد از پورت‌های ورودی صدا و تصویر است، ابتدا سیم اتصال را عوض کنید. خیلی از موارد اینچنینی در اثر سیم خراب بوجود می‌آید. با عوض کردن سیم و حتی دستگاه (مانند سینما خانگی یا کنسول بازی) اطمینان حاصل کنید که ایراد از تلویزیون است.
اگر ورودی HDMI کار نمی‌کند، مطمئن شوید تلویزیون و دستگاه متصل به آن با هم همخوانی دارند و همدیگر را پشتیبانی می‌کنند. برای مثال اگر کامپیوتر یا لپتاپ را می‌خواهید به تلویزیون وصل کنید، باید در سیستم عامل کامپیوتر (معمولا ویندوز) تنظیمات درست را انتخاب کنید.
اگر مشکل از آنتن است، اطمینان حاصل کنید سیم آنتن و سیگنال آن درست و سالم هستند.
اگر تلویزیون فلش یا هارد را نمی‌خواند، اول از سلامت درایو USB اطمینان حاصل کنید. در صورت سلامت فلش، ممکن است فرمت حافظه، حجم آن یا میزان مصرف انرژی آن با تلویزیون هم‌خوانی نداشته باشد.
در آخر بازگرداندن تنظیمات تلویزیون به تنضیمات اولیه ممکن است ایراد بوجود را درست کند.

ایراد می‌تواند در اثر خرابی فیزیکی درگاه ورودی بوجود آمده‌باشد. معمولا در این حالت تنها یک درگاه از ورودی‌های هم جنس از کار می افتد (مثلا تنها یک درگاه HDMI از 4 درگاه خراب می‌شود). در صورتی که تمام ورودی ها از کار افتاده باشند، مشکل آی‌سی‌های برد مین تلویزیون است.
حتما برای تمام دستگاه های خود از محافظ برق استفاده کنید. توجه کنید سیم‌ها بیش از حد کشیده نشده‌باشند. کابل را با آرامش وارد تلویزیون کنید و به آرامی خارج کنید. از کابل های استاندارد استفاده کنید. توجه کنید مهم نیست هنگام اتصال کابل تلویزیون روشن باشد یا نباشد.

تلویزیون روی لوگو می‌ماند

بعد از روشن شدن، تلویزیون روی لوگو یا صفحه‌ی سیاه می‌ماند.
معمولا مشکل از برد اصلی تلویزیون است. ایراد میتواند از آی‌سی رام، پردازنده سیگنال مرکزی و یا المان‌های مدار حاوی این آی‌سی‌ها باشد. تعمیر برد نیازمند دستگاه‌های مخصوص برای جدا کردن آی‌سی، برنامه‌ریزی آن‌ها و جایگذاری دوباره آنهاست. تی‌وی‌کمک با در اختیار داشتن دستگاه ریبال و پروگرامر‌های تخصصی، قادر به تعمیر برد تلویزیون‌های مدرن است.

از پشت تلویزیون صدای نویز الکتریکی می‌آید

صدایی با فرکانس بالا معمولا از پشت تلویزیون و محل قرار گیری بردها شنیده می‌شود.
این صدا معمولا مربوط به خازن یا سلف است.
در صورتی که خازن نشتی داشته باشد، نشان از خرابی آن دارد و خازن‌هایی که نشتی دارند عمرشان تمام شده و باید تعویض شوند.
صدا می‌تواند دلیل دیگری جز خرابی قطعات داشته باشد. این دست از نویزها به coil whine معروف است. این صدا به ساختار برد و المان‌ها و طراحی مدار مربوط است و راهی برای حل آن وجود ندارد. این صدا معمولا در کارت‌های گرافیکی، لپتاپ‌ها، شارژرها و دیگر لوازم الکتریکی نیز می‌تواند شنیده شود. این صدا معمولا قابل رفع نیست.

تلویزیون تصویر دارد ولی صدا ندارد

ابتدا مطمئن شوید صدای تلویزیون در تنظیمات بسته (Mute) نیست و محتوای پخش شده صدا دارد.
اگر کامپیوتر، لپتاپ، سینما خانگی، ماهواره، موبایل یا … به تلویزیون متصل هستند، چک کنید خروجی صدا در آنها به درستی تعیین شده باشد.
ایراد صدا نداشتن می‌تواند به خراب شدن بلندگوها یا درایورهای آن مربوط باشد.

روند کلی پخش تصویر: سیگنال تصویر از آنتن یا دستگاه متصل به تلویزیون وارد اولین مدار میشود و به استاندارد تلویزیون تبدیل میشود (Decoding). سپس وارد یک مدار دیگر شده و در آنجا تصحیح رنگ، صدا، رزولوشن و ابعاد صورت میگیرد. در مرحله ی بعد، تصویر توسط فلت به پنل منتقل میشود. نور پس‌زمینه (backlight) پنل را روشن میکند و تصاویر پخش میشوند.

تلویزیون صدا دارد ولی تصویر ندارد

تلویزیون روشن می‌شود و صدا دارد، اما تصویر سیاه و تاریک است. صدای تلویزیون کم و زیاد می‌شود و حتی کانال هم عوض می‌شود.
اکثرا این ایراد مربوط به تمام شدن عمر بکلایت تلویزیون است. بکلایت قطعه‌ی مصرفی است و عمر کارکرد آن محدود است.
توسط چراغ قوه روی صفحه‌ی تلویزیون نور بیاندازید، اگر هاله‌ای کم‌نور از تصویر پیدا بود، ایراد از بکلایت تلویزیون است.
با اتمام عمر بکلایت، نیاز است بکلایت تلویزیون کامل تعویض شود.
تعویض بکلایت نیاز به باز کردن پنل دارد و فرآیندی حساس است. نیاز است این کار توسط کارشناس مجرب و با ابزار مناسب انجام شود.
اگر پس زمینه روشن است (صفحه رنگ خاکستری دارد و از پشت نور دارد)، احتمالا مشکل از فلت‌ها و مدار تصویر است. اتصال فلت ها و مدار تصویر باید بررسی شوند و در صورت امکان ترمیم شوند.

تصویر تلویزیون تار شده‌است

ابتدا تنظیمات تلویزیون را به حالت اولیه بازگردانید و از کیفیت خوب محتوای پخش شده اطمینان حاصل کنید.
تنظیمات تصویر تلویزیون را چک کنید.
بعضی اوقات عدم همخوانی فرمت محتوای در حال پخش با قابلیت‌های تلویزیون این مشکل بوجود می‌آید که در این موارد مشکل محدود به چند محتوای خاص خواهد بود.
در صورتی که ایراد از تلویزیون باشد، مدار تصویر و اتصالات فلت باید بررسی شوند.

تصاویر دوتایی پخش می‌شوند

معمولا عامل این پدیده، جدا شدن بعضی از پایه های فلت متصل به پنل است.
در صورت مشاهده‌ی این مشکل، برای جلوگیری از زیاد شدن خرابی، سریعا تماس بگیرید.
تعمیر این دست ایرادات توسط دستگاه لیزر (باندینگ) در کارگاه تخصصی پنل انجام می‌شود.

وجود خط روی صفحه تلویزیون (عمودی یا افقی و بدون شکستگی)

با انداختن نور روی صفحه‌ی تلویزیون، مطمئن شوید شکستگی در پنل وجود نداشته‌باشد.
اگر خطوط حرکت میکنند، امکان دارد مشکل ورودی تصویر باشد. سیم اتصال یا آنتن را چک کنید. (معمولا در ورودی‌های آنالوگ مانند DVI و Composite رخ می‌دهد)
اگر خطوط بعد از مدتی ظاهر شوند، و یا در منوی تلویزیون هم وجود داشته باشند، فلت و پنل تلویزیون باید بررسی شوند. این تعمیرات در کارگاه پنل انجام می‌شود.

صفحه ی تلویزیون کم‌نور شده‌است

ابتدا تنظیمات تلویزیون را بررسی کنید و مطمئن شوید تنظیمات روشنایی تلویزیون تغییر نکرده‌است.
اگر تلویزیون ال‌سی‌دی یا پلاسما است، چند دقیقه صبر کنید تا نور پس‌زمینه گرم شود و به حداکثر روشنایی برسد.
در صورتی که مشکل از موارد بالا نبود، احتمالا عمر بکلایت تلویزیون رو به اتمام است.
در مواردی نیز ایراد می‌تواند به درایور بکلایت مربوط باشد.

قسمتی از صفحه‌ی تلویزیون تاریک‌تر از بقیه‌ی قسمت‌ها است

روی صفحه هاله‌هایی با شدت روشنایی متفاوت ایجاد شده است.
این ایراد در اثر خراب شدن چند LED از رشته‌های بکلایت ظاهر می‌شود.
خراب شدن چند LED از اتمام عمر مفید تمام بکلایت خبر می‌دهد و نیاز است ست کامل بکلایت تعویض شود.

نقاط ثابت سیاه (یا رنگی) روی صفحه بوجود آمده

هر پنل (صفحه‌ی کریستالی که مسئول فیلتر نور و ایجاد تصویر است) از تعداد زیادی پیکسل و ساب پیکسل (کوچکترین عناصر تولید تصویر) تشکیل شده است.
به پیکسل هایی که رنگشان ثابت باشد و تغییر نکند، پیکسل مرده (dead pixel) یا پیکسل ثابت (stuck pixel) میگویند.
وجود پیکسل سوخته امری طبیعی ست. هر پنل پس از تولید، کنترل کیفی می‌شود و بسته به سازنده‌ی آن، اگر تعداد پیکسل‌های خراب آن از حدی کمتر باشد، از نظر کیفی تایید می‌شود. سوختگی پیکسل (کمتر از حد معین) شامل گارانتی یا مهلت تست نمی‌شود.
پیکسل سوختگی در اثر سوختن ترانزیستور مربوط به پیکسل ایجاد می‌شود. بسته به فناوری پنل، پیکسل در آن حالت روی رنگ سفید یا سیاه می‌ماند.
گاهی اوقات ترانزیستور را می‌توان با اعمال فشار کم یا عوض کردن سریع رنگ‌ها روی صفحه احیا کرد.
با پاک کن (یا هر جسم نرم دیگری) به آرامی پیکسل های ثابت را ماساژ بدید! خیلی اوقات این کار پیکسل‌ها را احیا می‌کند. حتما مواظب باشید به پنل فشار نیاورید و بیشتر صدمه نزنید.

تصاویر روی صفحه حک شده‌اند

به این پدیده burn-in گفته می‌شود.
این پدیده بیشتر برای تلویزیون های CRT، Plasma و OLED اتفاق می افتد. با توجه به عدم وجود پنل های OLED، و از رده خارج شدن پلاسما و سی‌آر‌تی، عملا راهی جز تعویض تلویزیون برای رفع کامل این مشکل وجود ندارد.
حک شدن تصویر روی صفحه به دلیل ماندگاری زیاد یک تصویر روی صفحه اتفاق می‌افتد.

صفحه‌ی تلویزیون شکسته

شکستگی پنل، هیچ تعمیری ندارد.
اگر شک دارید پنل شکسته، به نوع خط‌های ایجاد شده در صفحه دقت کنید. اگر خط‌ها شبیه تار عنکبوت باشند و در جهت‌های مختلف کشیده شده‌باشند، پنل تلویزیون شکسته و باید تعویض شود.
تعویض پنل به دلیل کمبود آن در بازار و قیمت بسیار بالای آن، معمولا به صرفه نیست.

1 دیدگاه دربارهٔ «عیب یابی تلویزیون و خرابی‌های رایج»

  1. درود .
    تلویزیون پارس ۲۹ دارم و یک ضبط شارپ هر دو باهم روشن نمیشوند و چراغ پاور تلویزیون چشمک سبز و قرمز میزند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *